Có những kiến thức khi học qua, nếu không ghi lại, theo thời gian rất dễ bị rơi rụng.
Với tôi, kỹ thuật âm thanh là một hành trình như vậy. Tôi đã từng học, từng thực hành, từng thử sai, từng nghe đi nghe lại rất nhiều lần để hiểu một điều tưởng như đơn giản: âm thanh không chỉ là thông số, thiết bị hay plugin.
Âm thanh còn là cách mình lắng nghe.
Là cách mình cảm nhận.
Là cách mình giữ lại cảm xúc trong một giọng hát, một bản nhạc, một khoảng lặng.
Vì vậy, tôi bắt đầu xây dựng một bộ giáo trình cá nhân cho riêng mình tại AnhDung Studio.
Không phải để sao chép, mà để hiểu lại bằng cách của mình
Trong quá trình học kỹ thuật âm thanh, tôi có cơ hội tiếp cận nhiều kiến thức nền tảng được sắp xếp rất bài bản: Recording, Mixing, Mastering, Digital Audio Production, Editing, Acoustic, Studio Technology, Music Business, Podcasting và nhiều mảng khác.
Những kiến thức đó cho tôi một cái khung rất quan trọng.
Nhưng tôi không muốn chỉ ghi nhớ chúng như lý thuyết khô cứng. Tôi muốn viết lại bằng cách hiểu của mình, bằng trải nghiệm của mình, bằng những gì tôi đã áp dụng trong Cubase, trong thu âm vocal, trong mixing, mastering và trong quá trình làm nhạc thực tế.
Đây không phải là việc chép lại một giáo trình có sẵn.
Đây là hành trình tôi tự hệ thống lại những gì đã học, đã trải nghiệm và đã cảm nhận được.
Từ nền tảng đến cảm xúc
Kỹ thuật âm thanh có rất nhiều phần: tần số, dB, dynamic, headroom, digital audio, analog, sample rate, bit depth, micro, preamp, EQ, compressor, de-esser, reverb, delay, limiter, LUFS, true peak…
Nhìn qua có thể thấy rất nhiều thuật ngữ.
Nhưng nếu đi từng bước, mọi thứ sẽ trở nên gần gũi hơn.
Tôi muốn bắt đầu từ những điều nền tảng nhất: âm thanh là gì, vì sao một giọng hát có thể nghe gần hoặc xa, vì sao một bản thu sạch lại quan trọng, vì sao digital rất chính xác nhưng đôi khi vẫn cần cảm giác ấm áp và có hồn.
Tôi đặc biệt thích những câu hỏi mang tính suy nghĩ sâu hơn, ví dụ như:
Digital và Analog khác nhau ở đâu?
Âm thanh sạch có phải lúc nào cũng hay không?
Kỹ thuật càng nhiều có làm bài hát cảm xúc hơn không?
Một chút không hoàn hảo trong giọng hát có khi nào lại là điều làm người nghe xúc động?
Những câu hỏi đó làm tôi thấy kỹ thuật âm thanh không chỉ là kỹ thuật. Nó còn là tư duy, là cảm xúc và là cách mình đối thoại với âm nhạc.
Kỹ thuật phải phục vụ cảm xúc
Trong quá trình làm việc với vocal, tôi càng thấy rõ một điều: kỹ thuật tốt không nên làm mất đi con người trong giọng hát.
EQ có thể làm vocal rõ hơn.
Compressor có thể làm vocal ổn định hơn.
De-esser có thể làm vocal dễ nghe hơn.
Reverb có thể tạo không gian đẹp hơn.
Nhưng nếu dùng quá tay, mọi thứ cũng có thể trở nên lạnh, cứng và xa người nghe.
Vì vậy, với tôi, kỹ thuật âm thanh không phải để khoe sự phức tạp. Kỹ thuật là để phục vụ cảm xúc.
Một bản vocal hay không chỉ là bản vocal sạch. Nó còn phải giữ được hơi thở, độ rung, sự chân thật và cảm xúc trong từng câu hát.
Một bản mix tốt không chỉ là bản mix cân bằng. Nó còn phải làm người nghe cảm nhận được câu chuyện của bài hát.
Vì sao tôi muốn viết lại thành hệ thống?
Tôi muốn viết lại những kiến thức này thành một hệ thống riêng vì ba lý do.
Thứ nhất, để tự mình nhớ lại rõ hơn những gì đã học.
Khi viết lại, mình buộc phải hiểu. Không thể chỉ nhớ tên plugin hay thông số. Mình phải tự hỏi: điều này dùng để làm gì, khi nào nên dùng, khi nào không nên dùng, và nó ảnh hưởng thế nào đến cảm xúc của bài hát.
Thứ hai, để chia sẻ lại cho những người cũng yêu âm thanh, yêu thu âm, yêu vocal và muốn bắt đầu học một cách dễ hiểu hơn.
Không phải ai mới bắt đầu cũng cần những thuật ngữ phức tạp ngay. Đôi khi, chỉ cần hiểu đúng một điều nhỏ như gain, peak, khoảng cách micro hay reverb vừa đủ, bản thu đã tốt hơn rất nhiều.
Thứ ba, để lưu lại hành trình của chính mình.
AnhDung Studio không chỉ là nơi đăng sản phẩm. Đây còn là nơi tôi muốn ghi lại quá trình học, làm, thử nghiệm, sai, sửa và tiếp tục đi tiếp.
Bộ khung tôi sẽ xây dựng
Tôi sẽ bắt đầu xây dựng nội dung kỹ thuật âm thanh theo từng phần, đi từ cơ bản đến nâng cao:
Nền tảng âm thanh
Những khái niệm cơ bản như tần số, âm lượng, dB, dynamic, headroom, stereo, phase và cách lắng nghe.
Digital Audio, Analog và Cubase
Cách âm thanh hoạt động trong môi trường số, sự khác nhau giữa digital và analog, sample rate, bit depth, file audio, DAW và cách tôi làm việc trong Cubase.
Phòng thu, thiết bị và âm học
Micro, audio interface, tai nghe, loa kiểm âm, phòng thu tại nhà, tiếng phòng và cách cải thiện không gian thu âm.
Recording – thu âm vocal và nhạc cụ
Cách đặt micro, giữ gain an toàn, thu vocal sạch, kiểm soát peak, thu nhiều take và giữ cảm xúc khi thu.
Editing
Cắt ghép, dọn bản thu, fade, crossfade, comp vocal, chỉnh timing, tuning nhẹ và chuẩn bị project trước khi mix.
Mixing và xử lý vocal
EQ, compressor, de-esser, reverb, delay, automation, vocal chain và cách đặt vocal vào bản phối.
Producing, phối khí và sound design
Cấu trúc bài hát, màu sắc bản phối, nhịp trống, bass, pad, guitar, sound design và cách tạo không gian cảm xúc cho âm nhạc.
Mastering và phát hành
LUFS, true peak, limiter, cân bằng tổng thể, master cho YouTube, Facebook, Spotify và cách hoàn thiện sản phẩm mà không làm mất cảm xúc.
Âm thanh cho video, podcast và tư duy nghề
Giọng đọc, nhạc nền, âm thanh cho video, podcast, bản quyền, lưu trữ dự án và xây dựng thương hiệu cá nhân bằng âm thanh.
Một hành trình dài, nhưng tôi muốn đi từng bước
Tôi biết đây sẽ là một hành trình dài.
Nhưng tôi không muốn vội.
Mỗi bài viết sẽ là một viên gạch nhỏ. Mỗi hình ảnh, mỗi clip, mỗi ví dụ thực tế sẽ giúp bộ giáo trình cá nhân này rõ ràng hơn theo thời gian.
Tôi sẽ viết bằng cách dễ hiểu nhất có thể, dựa trên những gì tôi đã học, đã làm và đã cảm nhận.
Có thể sẽ có những phần còn phải học thêm. Có thể có những điều sau này tôi hiểu sâu hơn rồi quay lại bổ sung. Nhưng đó cũng chính là tinh thần của hành trình này: học tiếp, làm tiếp, nghe tiếp và hoàn thiện dần.
Kết luận
Tôi bắt đầu xây dựng giáo trình Kỹ thuật âm thanh của riêng mình không phải để chứng minh điều gì lớn lao.
Tôi làm điều này để lưu lại kiến thức.
Để chia sẻ kinh nghiệm.
Để giúp người mới có thêm một góc nhìn dễ hiểu hơn.
Và để nhắc chính mình rằng kỹ thuật âm thanh cuối cùng vẫn phải quay về với cảm xúc.
Âm thanh có thể bắt đầu từ tần số, dB và thiết bị.
Nhưng âm nhạc chỉ thật sự ở lại trong lòng người nghe khi nó có cảm xúc.
AnhDung Studio
Kỹ thuật âm thanh – âm nhạc ký ức – cảm xúc thật.